Augustinus over politiek en maatschappij

Augustinus van Hippo in Noord-Afrika (354-430) was zowel filosoof als theoloog en heeft grote bekendheid verworven door zijn geschriften over de innerlijke spirituele kracht van ons leven, ook in slechte tijden. Hij heeft ooit gezegd: Het zijn slechte tijden! Het zijn moeilijke tijden! Dat zeggen de mensen tenminste. Laten we liever goed leven, dan worden de tijden vanzelf goed. Wij zijn de tijden. Zoals wij zijn, zijn de tijden.

266px-Augustine_of_HippoVoor hem is dit geen abstractie want op latere leeftijd groeide zijn interesse ook voor de staat en politiek. Zijn denken over de staat werd beïnvloed door zijn ervaring met het Romeinse staatsapparaat, waarover hij vooral schrijft in zijn boek De Civitate Dei. Hij gaat hierbij uit van het begrip saeculum

Saeculum
Saeculum of wereldtijd betekent bij Augustinus: de door mensen beleefde uitgestrektheid van plaats en tijd. In het saeculum zijn de mensen onderweg; in het beste geval op weg naar God. Omdat de mensheid is verbannen uit de onschuld van het paradijs, is ze in de wereldtijd niet thuis, maar voelt ze zich in de wereld gewórpen. De wereldtijd is van zichzelf goed, doch onder de explosie van de zonde is haar milieu door de mens vervuild geraakt.

In het saeculum, in dat gebied van tijd en ruimte, wonen twee gemeenschappen: de mensen van goede en de mensen van kwade wil. Twee steden, zo je wilt. Terwijl alle mensen tot één stamvader zijn te herleiden, bestaat er onder hen toch een belangrijk onderscheid: het onderscheid tussen mensen van goede en mensen van kwade wil. Jerusalem is de stad van de mensen van goede wil. Daar heerst God. Het is de hemelse stad. Babylon daarentegen is de stad van de mensen van kwade wil. Daar heeft de duivel macht, totdat die macht hem door God zal worden ontnomen. Het is de aardse stad.

Voor ons hier op aarde zijn de twee steden niet te zien. Het zijn onzichtbare gemeenschappen. Wij, mensen, zijn niet in staat een duidelijk onderscheid te zien tussen onze medemensen die van goede wil zijn en degenen die van kwade wil zijn. Daar komt nog bij dat de twee steden niet stabiel zijn van samenstelling. Behoren we vandaag tot Jerusalem, morgen kunnen we het burgerschap van Babylon oplopen, en omgekeerd, al naar gelang onze wil gericht is. De twee steden worden pas zichtbaar in het eindoordeel.

Rome: de stad van de mens
Die twee nog-niet-zichtbare steden, Jerusalem en Babylon, de hemelse stad en de aardse stad, verwachten het einde der tijden. Babylon, de aardse stad, zit dat einde overigens louter áf te wachten. Terwijl die twee steden weten dat de wereldtijd ten einde loopt, worden ze door een aantal zichtbare maatschappelijke structuren bijeengehouden. Dat bijeen houden gebeurt zolang het saeculum, de wereldtijd, duurt. Het gaat dan om positieve structuren zoals taal en cultuur, staatsbestel en rechtsorde, nijverheid en gemeenschapsactiviteiten, kortom maatschappelijke vormen van vrede. Deze structuren noem ik maar ‘de stad van de mens’. Augustinus noemt haar ook wel ‘Rome’.

Download PDF
E-Boek versies van : Augustinus over politiek en maatschappij

Pagina's: 1 2 3 4 5 6

Gerelateerde berichten

We zien graag uw reactie