Er is heling nodig

shutterstock_76118926_C2Heling overstijgt geneeskunde. Ik denk dat we de geneeskunde zélf nooit kunnen helen tenzij wij haar samen brengen met het domein waar ze, vooral wat betreft ‘lijden’ en psychosomatiek, altijd al heeft thuis gehoord, en dat is ‘religie’ in re-ligare zin: opnieuw verbinden, helen dus, making holy. Voor de patiënt: getting better in alle betekenissen tegelijk. Dat doet men niet door te sub-sub-specialiseren. Wel door ‘kritikein’ (kritisch zijn): onderscheid maken door te openen en binnen te treden.

Ik vrees dat rationaliteit niet ten volle wordt gebruikt als ze, zoals dikwijls gebeurt, louter vertrekt vanuit het conceptualiseren van dingen (ziektes, behandelingen, zorgpad-elementen … ). Door het conceptualiseren (dus abstraheren) verkrijgt men ‘macht’ (kennis is macht) over vele dingen. Op zich is dat  oké, maar door overdadig te abstraheren verliest men ook veel. Men ‘abstraheert weg’, weliswaar noodzakelijk en inherent aan het abstraheren zelf. Maar daardoor verliest men wel de intimiteit met de concrete dingen, in casu: de patiënt.  Die patiënt voelt dat natuurlijk, ook (en vooral, heel scherp soms) als een dokter zelf een chronische patiënt wordt. Zo simpel als dit lijkt en ook is, zo moeilijk heeft men het dikwijls om dit in te zien.

In echt ‘kritikein’ zie ik de omgekeerde weg: van overdadige abstractie regelmatig over-en-weer terug naar het concrete (daarom niet noodzakelijk het zichtbare, eigenlijk dikwijls net niet), naar het hier en nu van de patiënt. Telkens opnieuw dingen (‘aandoeningen’ als ADHD bijvoorbeeld) herdenken op basis van de enige echte realiteit, namelijk, alweer, die van de patiënt zelf, niet aanhoudend die van de boeken waarin alles geconceptualiseerd staat. Goethe had dit al heel goed door, zie tekstje hieronder.

Intussen is abstraheren natuurlijk wel oké, maar ‘men moet aan de keizer geven wat aan de keizer toekomt en aan … ’ De keizer in deze setting heeft graag directe macht zonder veel intimiteit, de buitenkant dus. Van het volledige plaatje is dit slechts een heel klein deeltje. Iemand met chronische pijn heeft geen pijn bijvoorbeeld aan zijn lage rug, maar aan zichzelf. Beter gezegd nog: aan zichzelf in de concrete omgeving.

Een veel voorkomende ‘fout’, niet alleen in geneeskunde, is dat men door abstractie tot ‘entiteiten’ komt die men dan gaat aanzien als reëel, terwijl het alleen gaat over aspecten uit de realiteit die men als conventie heeft afgezonderd. Het zijn geen natural kind phenomena. Men kan erover spreken vanuit conventie, maar eigenlijk bestaan ze niet. Erger nog, door erover te spreken, verliest men de intimiteit met de realiteit. Vandaar dat het resultaat hiervan dikwijls zo koud overkomt. Empathie heef intimiteit nodig. Empathie wordt heel moeilijk bij overdadige abstractie.

De ‘patiënt als geneesmiddel’ vertrekt vanuit eigen warme realiteit. De eigen psychosomatiek is dan een uitnodiging om meer naar binnen te treden. Ik ben zelf ‘chronisch pijnpatiënt’ geweest in de zin van drie maanden continue intense pijn ervaren in het linkerbeen (een zenuwknelling tijdens uren meditatie, eigen schuld). Het was een immens interessante periode en ik leer er nu via herinnering nog altijd van bij. Ook die pijn was een uitnodiging naar binnen. Zo kan het volgens mij meestal. Als men echter iemand via abstractie uit zichzelf trekt, dan is men niet aan het helen maar bezig met net het omgekeerde. Dan is geneeskunde zelf oorzaak van ziekte. Dan zijn ‘rationele oplossingen’ voor problemen in de gezondheidszorg, factoren die de situatie nog verergeren! Ik zie in dit verband het immens vreselijke beeld van een vicieuze cirkel in een groeve die steeds dieper wordt naarmate men in de groeve zelf blijft draaien. Mensen van goede wil bereiken zonder het te beseffen een averechts resultaat. Het is nodig dat men uit de groeve komt en met een heel brede blik het geheel aanschouwt. Wat proper klinisch lijkt, blijkt dan, wel, vreselijk te zijn. De enige oplossing ligt volgens mij niet in de groeve, maar van onderuit, ondersteunend, groeve verlichtend. Dat vergt een totale, radicale ommezwaai, zoals hierboven beginnend aangeraakt, in het conceptuele denken zelf. Binnen medische research kom ik hiervan weinig tot niets tegen.

Ook in het bedrijfsleven is de heling van het conceptuele denken nodig (door een radicale ommezwaai).

Download PDF
E-Boek versies van : Er is heling nodig

Gerelateerde berichten

We zien graag uw reactie