Jongeren zijn sleutel voor vernieuwing in organisaties

Het witwasprogramma

In bestaande systemen is er een natuurlijke weerstand tegen vernieuwing, een neiging om de status quo te handhaven en zo de stabiliteit en het voortbestaan van een systeem te waarborgen. Nieuwe mensen moeten zich aanpassen aan het systeem. Zij gaan door een intensief ‘witwasprogramma’, waardoor hun eigen kleur langzaam verbleekt en zij de algemeen geldende kleur aannemen.

Dit witwasprogramma begint al in het gezin waar kinderen opgroeien en waar zij zich aan leren passen aan de familienormen. Dit programma werkt sterk door op scholen en in opleidingen. Hier staat doorgaans niet de eigen kleur van de leerling centraal, maar het lesprogramma, de eindtermen of competenties die moeten worden gehaald. Hierin gaat veel van de eigenheid en het gedachtengoed van jongeren verloren. Hoewel in ons onderwijs relatief veel aandacht is voor creativiteit en vernieuwing, leren jongeren in hun hele onderwijscarrière af om te fantaseren en om anders te denken. In het huidig schoolsysteem is vaak maar één antwoord juist. Je leert af om divergent te denken. Dit is het vermogen om vele mogelijke antwoorden te zien voor een vraag, of om een vraag op verschillende manieren te interpreteren. Dit wordt ook wel ‘out of the box-denken’ genoemd. In een onderzoek naar het vermogen om divergent te denken scoort 98 procent van een groep van 1.500 kinderen van circa vier jaar ‘geniaal’. Vijf jaar later scoort nog vijftig procent van dezelfde groep kinderen geniaal en weer vijf jaar is nog slecht twintig procent goed in divergent denken.

Als jongeren vervolgens binnen komen in een organisatie gaat het witwasprogramma vaak op dezelfde voet door: ‘Hij moet eerst maar eens kijken hoe wij het altijd gedaan hebben voor hij recht van spreken heeft’, of ‘daar heeft hij geen verstand van, hij moet nog veel leren’. Dr Aart Bontekoning van de Universiteit Tilburg heeft onderzoek gedaan naar generaties in organisaties. Hij constateert dat met name jongeren van generatie Y en Z minder neigen om zich aan te passen aan werksituaties die hen niet bevallen of waarbij zij zich niet thuis voelen. Zij willen zich vooral ontwikkelen in lijn met hun authentieke ontwikkeling.
Het witwasprogramma werkt niet alleen voor nieuwelingen. Ook mensen die al langer in een systeem zitten en zich minder thuis voelen bij de algemeen geldende kleur hebben hier vaak last van. Zo gauw zij iets inbrengen dat te sterk afwijkt, lopen zij het risico aan de kant gezet te worden. Het witwasprogramma zorgt er uiteindelijk dat veel van het veranderpotentieel dat mensen oorspronkelijk bij zich dragen verloren gaat.

Hoe kunnen organisaties profiteren van jongeren

Steeds vaker realiseren organisaties zich dat zij mensen nodig hebben die onafhankelijk denken en die een eigen kleur inbrengen, authentieke mensen die hun eigen stem laten horen en op eigen kracht veranderingen in gang durven zetten. Om de juiste jongeren te interesseren voor jouw organisatie is een hele kunst, maar het is wellicht nog een veel grotere uitdaging om te zorgen dat zij volop tot hun recht komen. Dit vraagt een andere mentaliteit of verandering van bewustzijn van de zittende of ‘oude’ generatie. Het belangrijkste is dat zij ruimte en bedding bieden aan de nieuwe generatie. Hiervoor dienen de ‘ouderen’ zelf voldoende vrij en open te zijn in hun denken en handelen. Het is vooral belangrijk dat zij gesprekken en confrontaties open, direct en eerlijk aangaan op basis van gelijkwaardigheid, zonder superioriteitsgevoel en los van strakke hiërarchische lijnen. Het vraagt oprecht benieuwd te zijn naar het nieuwe dat jonge mensen te melden en te bieden hebben, ook al past dat niet meteen in het bestaande straatje. Het vraagt durf om het nieuwe even te laten bestaan zonder kaders, zonder het meteen in een oud stramien te stoppen. Het is heel stimulerend om samen op zoek te gaan naar de ideeën of idealen waar jongeren voor willen gaan en wat hoe zij dit aan willen laten sluiten binnen de organisatie.

Als jongeren op de juiste manier worden benaderd en vertrouwen krijgen, zijn zij vaak zeer loyaal aan de organisatie en leveren een waardevolle bijdrage, ook al is dat soms op een andere manier dan een organisatie gewend is. Helaas lukt dat niet altijd. Hun creativiteit wordt gedood doordat ze te vaak horen ‘zo hebben we het altijd al gedaan en dat werkt gewoon het beste’ of ‘kun je bewijzen waarom jouw aanpak beter zal werken?’ Als hun creatieve stroom te vaak wordt geblokkeerd, houden deze talentvolle en gepassioneerde jongeren het niet vol in organisaties.

dreamstime_xs_42691241Soms is het voor een organisatie geen optie om jongeren aan te nemen, bijvoorbeeld door gebrek aan financiën of omdat zij hiervoor te klein is. En voor een deel van de jongeren past een vast dienstverband ook niet. Regelmatig kiezen meer getalenteerde jongeren er bewust voor om hun diensten vanuit eigen ondernemerschap als ZZP-er aan te bieden, bijvoorbeeld als vormgevers of adviseurs voor nieuwe media. Voor hen is dat een mogelijkheid om hun talenten volop te ontplooien en tegelijk hun vrijheid te behouden. En organisaties kunnen op deze wijze gebruikmaken van de vernieuwende impulsen van jongeren, zonder de verplichting van een vast dienstverband.

Als het een organisatie lukt om een nieuwe betrokken generatie aan het werk te krijgen, dan kan dit veel in beweging zetten. De nieuwe generatie heeft vaak veel affiniteit met maatschappelijk verantwoord ondernemen. Niet omdat het moet, maar omdat het voor hen de gewoonste zaak van de wereld is. Ook de sfeer zal veranderen. Vaak zijn het dan niet alleen de jongeren die voor vernieuwing zorgen. Ook voor de andere medewerkers kan dit een stimulans zijn om er weer met nieuw elan tegenaan te gaan.

Bij grotere organisaties met meer jongeren kan het zinvol zijn dat jongeren hun krachten bundelen, waardoor zij zich meer bewust worden van hun kwaliteiten en beter weerstand kunnen bieden tegen eventuele witwasprogramma’s. Niet als een geïsoleerde klachtengroep ‘tegen’ het bestaande, maar als krachtengroep die de vernieuwing en het ‘anders zijn’ kan ondersteunen. Zo functioneert binnen de politie ‘Jong Blauw’, waar veel uitwisseling plaatsvindt en wat jongeren helpt hun eigen inbreng serieus te blijven nemen.

Download PDF
E-Boek versies van : Jongeren zijn sleutel voor vernieuwing in organisaties

Pagina's: 1 2 3

Gerelateerde berichten

We zien graag uw reactie