Still Life – De tijd stopt voor niemand

een film van Uberto Pasolini

Still life

‘Time stops for no one’, zegt de huurbaas tegen gemeenteambtenaar John May wanneer zij samen het huis doorzoeken van een overledene zonder nabestaanden. Een intrigerende zin die na het zien van Still Life blijft resoneren.

Wij worden geboren en wij gaan dood. Daar tussenin proberen wij van betekenis te zijn. Grote daden, kleine daden. Wij delen met iemand het eeuwige verliefde leven, of niet. Sommige vrienden komen en blijven, anderen gaan. De een sterft met bombarie, de ander gaat geruisloos via de achterdeur.

Na het zien van Still Life dacht ik terug aan een aantal recente ontmoetingen met onbekenden. Zo vertelde een 70-jarige dame vol levenszin naast mij in een tram in Antwerpen over allerlei vormen van liefde in haar leven. In een gesprek aan een grote lunchtafel met twee mannen vertelde de een dat hij door God veel liefde en kracht ervaart. De ander daarentegen vertelde dat hij angstig wordt van alles wat met religie te maken heeft. Zij waren elkaars beste vrienden geworden. Deze ontmoetingen zijn voor mij momenten van geluk. Ik word even deelgenoot van iemands leven en daarna gaat ieder weer zijn weg.

Still Life laat zich bekijken als een stilleven van een stil leven. Met gepaste afstand komt binnen de kaders van een schilderij het leven van anderen voorbij, waardoor de vergankelijkheid van het leven des te voelbaarder wordt. Na het zien van deze film krijg je een veelzijdiger kijk  op het begrip eenzaamheid en de waarde van een mensenleven.

John May is belast met het zoeken van nabestaanden als iemand is overleden in zijn gemeente. Als die nabestaanden er niet zijn of niets met de overledene te maken willen hebben, dan zorgt May voor de uitvaart. Op een dag hoort hij dat zijn baan ophoudt. Het is te duur geworden. ‘Waarom zou je een dode nog een fatsoenlijke uitvaart geven? Hij merkt er toch niets meer van’, aldus zijn baas. Daarna mag May nog één zaak afhandelen.

Het leven van May, ingetogen en toch karakteristiek gespeeld door Eddie Marsan, is doordrenkt met routine, discipline en op zichzelf zijn. De dossiers zijn perfect geordend. Zijn huis is opgeruimd en kil. Het avondeten loopt volgens een vast ritueel: elke avond toast met een blikje tonijn op een bord met mes en vork op de millimeter ernaast gelegd. Geen vrienden of familie. Zo eenvoudig en eenzaam als zijn leven is, zo passievol gaat hij aan de slag om nabestaanden te vinden. Hoe consciëntieus hij zijn werk ook doet, niemand van zijn collega’s is er écht in geïnteresseerd. Het is schrijnend als de laatste zaak waar hij aan mag werken, blijkt te gaan om zijn overbuurman Billy Stoke die May nooit heeft gezien, terwijl hij vanuit zijn flat zo bij hem naar binnen kan kijken.

Als een detective is May alert op de kleinste details die hem aanwijzingen kunnen geven over de nabestaanden van Stoke. De toeschouwer komt door deze zoektocht méér te weten over Stoke dan over May. Waarom John May het leven leidt dat hij leeft, blijft in het ongewisse. Wellicht komt het doordat het zijn laatste opdracht is, dat May net iets vrijer wordt in zijn manier van leven en het leven meer ontspannen kan leven. Zo probeert hij andere gerechten uit dan zijn vertrouwde toast met tonijn. En lijkt hij te ontdooien in het contact met anderen.

Still Life brengt emoties subtiel en integer in beeld en kent ook zeker af en toe een lichte humoristische toets. Zo schrijft May op basis van een aantal voorwerpen van een overledene een fantasierijke afscheidsspeech die hij op de dag van de uitvaart plechtig laat voordragen. Het doet me denken aan die momenten dat ik op een terras een gezelschap observeer en mijn eigen verhaal er bij bedenk, over wie zij zijn, hoe zij elkaar kennen en wie met wie een relatie heeft.

Het einde, dat ik niet zal verklappen, van Still Life komt als een donderslag bij heldere hemel. Wat overblijft is het besef dat levens met elkaar zijn verbonden. En ook dat het ene kleine moment voor jou mogelijk nietszeggend is, voor de ander betekenisvol kan zijn, zodat een fractie van een seconde de tijd toch stil staat.

Still Life
een film van Uberto Pasolini, release 2013
gezien 26 november 2014, te zien in diverse Nederlandse bioscopen

 

Reflectie van Paul de Blot

Door ons analytisch denken is ook ons leven in stukken geknipt waardoor de samenhang verloren gegaan is. Uberto Pasolini brengt dat op twee niveaus in beeld: de scheiding tussen het IK en het WIJ in ons egocentrisch denken en de scheiding tussen het leven en de dood. Leven en dood horen bij elkaar. De ontkenning van de rijkdom van de dood is een verarming van het leven, zoals ook de ontkenning van de rijkdom van het WIJ een verarming van het IK is. Pasolini brengt dit dualisme in beeld aan de hand van een overledene zonder nabestaanden. Het wordt dan stil. In deze stilte komt een onbewust heimwee weer tot leven, het verlangen om deze tegenstellingen weer tot eenheid te brengen. In het leven hangt alles met alles samen. Het doodgaan is geen geïsoleerd gebeuren.

Download PDF
E-Boek versies van : Still Life - De tijd stopt voor niemand

Gerelateerde berichten

We zien graag uw reactie